ลิงค์ไปยังเว็บไซต์ภาษาอังกฤษ

FontSize : A | A | A

หน้าหลัก>>FAQ (สิ่งพิมพ์ออก) >>สิ่งพิมพ์ออก

คำถามที่พบบ่อย เรื่อง สิ่งพิมพ์ออก

ความเป็นมา

ตามมาตรา 10 แห่งพระราชบัญญัติว่าด้วยธุรกรรมทางอิเล็กทรอนิกส์ พ.ศ. 2544 กำหนดให้ “ในกรณีที่กฎหมายกำหนดให้นำเสนอหรือเก็บรักษาข้อความใดในสภาพที่เป็นมาแต่เดิมอย่างเอกสารต้นฉบับ ถ้าได้นำเสนอหรือเก็บรักษาในรูปข้อมูลอิเล็กทรอนิกส์ตามหลักเกณฑ์ดังต่อไปนี้ ให้ถือว่าได้มีการนำเสนอหรือเก็บรักษาเป็นเอกสารต้นฉบับตามกฎหมายแล้ว

(1) ข้อมูลอิเล็กทรอนิกส์ได้ใช้วิธีการที่เชื่อถือได้ในการรักษาความถูกต้องของข้อความตั้งแต่การสร้างข้อความเสร็จสมบูรณ์ และ

(2) สามารถแสดงข้อความนั้นในภายหลังได้

ความถูกต้องของข้อความตาม (1) ให้พิจารณาถึงความครบถ้วนและไม่มีการเปลี่ยนแปลงใดของข้อความ เว้นแต่การรับรองหรือบันทึกเพิ่มเติม หรือการเปลี่ยนแปลงใดๆ ที่อาจจะเกิดขึ้นได้ตามปกติ ในการติดต่อสื่อสาร การเก็บรักษาหรือการแสดงข้อความซึ่งไม่มีผลต่อความถูกต้องของข้อความนั้น”

และตามมาตรา 10 วรรคสี่ แห่งพระราชบัญญัติว่าด้วยธุรกรรมทางอิเล็กทรอนิกส์ (ฉบับที่ 2) พ.ศ. 2551 กำหนดให้ “ในกรณีที่มีการทำสิ่งพิมพ์ออกของข้อมูลอิเล็กทรอนิกส์ตามวรรคหนึ่ง สำหรับใช้อ้างอิงข้อความของข้อมูลอิเล็กทรอนิกส์ และมีการรับรองสิ่งพิมพ์ออกโดยหน่วยงานที่มีอำนาจตามที่คณะกรรมการประกาศกำหนดแล้ว ให้ถือว่าสิ่งพิมพ์ออกดังกล่าวใช้แทนต้นฉบับได้” ปัจจุบันคณะกรรมการธุรกรรม ทางอิเล็กทรอนิกส์ จึงได้ออกประกาศคณะกรรมการธุรกรรมทางอิเล็กทรอนิกส์ เรื่อง การรับรองสิ่งพิมพ์ออก พ.ศ. 2555 และประกาศคณะกรรมการธุรกรรมทางอิเล็กทรอนิกส์ เรื่อง หน่วยงานรับรองสิ่งพิมพ์ออก พ.ศ. 2555 ขึ้น

ข้อสังเกต

สถานะ “ต้นฉบับ” ของสิ่งพิมพ์ออก (Print-out) ของข้อมูลอิเล็กทรอนิกส์ที่มีสถานะเป็นต้นฉบับ:

  • การรับรองสิ่งพิมพ์ออกตามมาตรา 10 วรรคสี่ ของพระราชบัญญัติว่าด้วยธุรกรรมฯ ใช้เฉพาะกรณีที่มีกฎหมายกำหนดให้นำเสนอหรือเก็บรักษาข้อความใดในสภาพที่เป็นมาแต่เดิมอย่างเอกสารต้นฉบับเท่านั้น
  • หากเป็นกรณีที่กฎหมายมิได้กำหนดให้นำเสนอหรือเก็บรักษาเอกสารในรูปของต้นฉบับ ก็ไม่มีความจำเป็นต้องได้รับการรับรองสิ่งพิมพ์ออกโดยหน่วยงานที่มีอำนาจตามที่คณะกรรมการประกาศกำหนด
  • การทำสิ่งพิมพ์ออกของข้อมูลอิเล็กทรอนิกส์ตามมาตรา 10 วรรคสี่ ของพระราชบัญญัติว่าด้วยธุรกรรมฯ เพื่อให้สิ่งพิมพ์ออกใช้แทนต้นฉบับได้นั้น ข้อมูลอิเล็กทรอนิกส์จะต้องมี การนำเสนอหรือเก็บรักษาข้อมูลอิเล็กทรอนิกส์ตามหลักเกณฑ์ที่กำหนดอยู่มาตรา 10 วรรคหนึ่ง ของพระราชบัญญัติว่าด้วยธุรกรรมฯ ให้ครบถ้วนด้วย จึงจะมีผลต่อการวินิจฉัยความน่าเชื่อถือของสิ่งพิมพ์ออก
ภาพแสดง โครงสร้างทางกฎหมายที่เกี่ยวข้องกับการรับรองสิ่งพิมพ์ออก
ภาพที่ 1 แสดงโครงสร้างทางกฎหมายของพระราชบัญญัติว่าด้วยธุรกรรมทางอิเล็กทรอนิกส์ พ.ศ. 2544 ที่เกี่ยวข้องกับการรับรองสิ่งพิมพ์ออก

สาระสำคัญของประกาศคณะกรรมการธุรกรรมทางอิเล็กทรอนิกส์ เรื่อง การรับรองสิ่งพิมพ์ออก พ.ศ. 2555

เพื่อ

  • กำหนดหน่วยงานรับรองสิ่งพิมพ์ออก ซึ่งหมายถึง คณะกรรมการธุรกรรมทางอิเล็กทรอนิกส์ หรือ หน่วยงานที่มีอำนาจรับรองสิ่งพิมพ์ออกตามที่คณะกรรมการฯมอบหมาย
  • กำหนดข้อยกเว้น 3 กรณี (ประกาศฯ ข้อ 4) ในการจัดทำสิ่งพิมพ์ออก ที่ถือได้ว่าผ่านการรับรองสิ่งพิมพ์ออกแล้วเช่นเดียวกับการรับรองจากหน่วยงานรับรองสิ่งพิมพ์ออก และมีผลใช้แทนต้นฉบับ (โดยสามารถที่จะไม่ต้องให้หน่วยงานรับรองสิ่งพิมพ์ออกมารับรองระบบการพิมพ์ออก)
  • กำหนดคุณสมบัติและเอกสาร / หลักฐานที่ต้องยื่นสำหรับหน่วยงานที่ต้องการเป็นหน่วยงานรับรองสิ่งพิมพ์ออก
  • กำหนดหลักเกณฑ์ในการรับรองสิ่งพิมพ์ออก

ข้อสังเกต

  • หากหน่วยงานเป็นไปตามประกาศฯ ข้อ 4 (1) – (3) หน่วยงานไม่ต้องให้หน่วยงานรับรองสิ่งพิมพ์ออกมารับรองระบบการพิมพ์ออกได้ โดยสิ่งพิมพ์ออกนั้นก็ยังมีผลโดยชอบตามมาตรา 10 วรรคสี่แห่งพระราชบัญญัติว่าด้วยธุรกรรมทางอิเล็กทรอนิกส์ (ฉบับที่ 2) พ.ศ. 2551
  • กรณีที่หน่วยงานประสงค์ที่จะให้หน่วยงานรับรองสิ่งพิมพ์ออกซึ่งเป็น Trust Third Party มารับรองระบบการพิมพ์ออกของตนเพื่อให้เกิดความน่าเชื่อถือมากขึ้น หน่วยงานสามารถกระทำได้

คำถาม-คำตอบ

  • สิ่งพิมพ์ออก หมายถึงอะไร

    ตอบ สิ่งพิมพ์ออก หมายถึงสิ่งพิมพ์ออกของข้อมูลอิเล็กทรอนิกส์ที่มีการนำเสนอหรือเก็บรักษาเป็นเอกสารต้นฉบับมิได้หมายถึงสิ่งพิมพ์ออกทุกกรณี แต่ใช้เฉพาะกรณีที่กฎหมายนั้นๆ มีการบัญญัติให้ต้องนำเสนอหรือเก็บรักษาเอกสารแบบต้นฉบับเท่านั้น
    เอกสารต้นฉบับ หมายถึง เอกสารที่บรรจุข้อมูลที่เป็นต้นฉบับจริงๆ ยกตัวอย่างเช่น
      • สัญญาคู่ฉบับ
      • ใบเสร็จรับเงิน
      • ทะเบียนบ้าน
      • โฉนดที่ดิน
      • ใบขับขี่
      • ใบกำกับภาษี
      • บัตรประจำตัวประชาชน
      • หนังสือ หนังสือรับรอง ตามที่กฎหมายของหน่วยงานกำหนด

    • 1.1 การเก็บรักษาอย่างต้นฉบับ ใช้ในกรณีใด

      ตอบ การเก็บรักษาเอกสารอย่างต้นฉบับ หมายถึง ในกรณีที่กฎหมายกำหนดให้นำเสนอหรือเก็บรักษาข้อความใดในสภาพที่เป็นมาแต่เดิมอย่างเอกสารต้นฉบับ ถ้าได้นำเสนอหรือเก็บรักษาในรูปข้อมูลอิเล็กทรอนิกส์ตามหลักเกณฑ์ ให้ถือได้ว่ามีการนำเสนอหรือเก็บรักษาเป็นเอกสารต้นฉบับตามกฎหมายแล้ว (ตามมาตรา 10 แห่งพระราชบัญญัติว่าด้วยธุรกรรมทางอิเล็กทรอนิกส์ (ฉบับที่ 2) พ.ศ. 2551)

    • 1.2 กรณีที่กฎหมายมิได้กำหนดให้นำเสนอหรือเก็บรักษาข้อความใดในสภาพที่เป็นมาแต่เดิมอย่างเอกสารต้นฉบับ จำเป็นต้องรับรองสิ่งพิมพ์ออก หรือไม่

      ตอบ ไม่จำเป็นต้องรับรองสิ่งพิมพ์ออก

    • 1.3 ถ้าไม่มีการรับรองสิ่งพิมพ์ออก จะมีผลอย่างไร

      ตอบ สิ่งพิมพ์ออกซึ่งได้พิมพ์ออกจากระบบการพิมพ์ออกที่ไม่มีการรับรองนั้น ไม่ถือว่าเป็นเอกสารที่ใช้แทนต้นฉบับตามความหมายของมาตรา 10 วรรคสี่ ได้ ทั้งนี้ หากว่าไม่มีการรับรองสิ่งพิมพ์ออก ก็ไม่ถือว่าผิดกฎหมาย แต่อย่างไรก็ตาม ก็ยังมีผลต่อการชั่งน้ำหนักพยานในการพิจารณา ดังนั้น หากได้มีการรับรองสิ่งพิมพ์ออก การโต้แย้งเรื่องเอกสารจะหมดไป เนื่องจากมีการรับรองโดยหน่วยงานรับรองสิ่งพิมพ์ออก ซึ่งเป็นการรับรองว่าสิ่งพิมพ์ออกนั้น มีความถูกต้องตรงกับข้อมูลอิเล็กทรอนิกส์ที่เป็นต้นฉบับ

    • 1.4 การดำเนินการพิมพ์เอกสารปกติทั่วไป เช่น word excel ต้องรับรองสิ่งพิมพ์ออก หรือไม่

      ตอบ การดำเนินการพิมพ์เอกสารปกติทั่วไปนั้น ถ้าเอกสารได้ทำการเก็บรักษาอย่างต้นฉบับแล้ว ไม่ต้องรับรองสิ่งพิมพ์ออก (ถ้าเป็นไปตามประกาศฯ ข้อ 4 ให้ถือว่าเป็นการรับรองสิ่งพิมพ์ออกและมีผลใช้แทนต้นฉบับได้)

    • 1.5 ใบสัญญา ถูกสแกน แล้วพิมพ์ออกมาสามารถใช้เป็นต้นฉบับได้ไหม หรือ ต้องรับรองสิ่งพิมพ์ออกด้วย

      ตอบ ใบสัญญาเป็นเอกสารที่กฎหมายกำหนดให้นำเสนอหรือเก็บรักษาข้อความอย่างเอกสารต้นฉบับ หากสแกนใบสัญญาเป็นเอกสารอิเล็กทรอนิกส์ซึ่งหากทำตามหลักเกณฑ์ที่กำหนดตามมาตรา 12/1 แห่งพระราชบัญญัติธุรกรรมทางอิเล็กทรอนิกส์ฯ แล้วพิมพ์ออก สามารถใช้แทนต้นฉบับได้

    • 1.6 ประกาศ e-Auction บนเว็บไซต์ ถ้าprint ออกมา ถือเป็นต้นฉบับ หรือไม่

      ตอบ ประกาศ e-Auction บนเว็บไซต์เป็นการเผยแพร่ข้อมูลอิเล็กทรอนิกส์ ไม่ได้เป็นข้อมูลอิเล็กทรอนิกส์ที่กฎหมายกำหนดให้ต้องนำเสนอหรือเก็บรักษาเอกสารอย่างต้นฉบับ จึงไม่ถือเป็นต้นฉบับ

  • ระบบสิ่งพิมพ์ออก หมายถึงอะไร

    ตอบ ระบบสิ่งพิมพ์ออก หมายถึง ระบบที่ใช้ในการนำเข้าข้อมูลอิเล็กทรอนิกส์ที่เป็นต้นฉบับของสิ่งพิมพ์ออก และการจัดทำสิ่งพิมพ์ออกสำหรับใช้อ้างอิงข้อมูลของข้อมูลอิเล็กทรอนิกส์
    ภาพแสดงคำจำกัดความคำว่า ระบบสิ่งพิมพ์ออก
    ภาพที่ 2 แสดงคำจำกัดความคำว่า ระบบสิ่งพิมพ์ออก
  • หน่วยงานรับรองสิ่งพิมพ์ออก หมายถึง หน่วยงานใด

    ตอบ หน่วยงานรับรองสิ่งพิมพ์ออก หมายถึง คณะกรรมการธุรกรรมทางอิเล็กทรอนิกส์ หรือ หน่วยงานที่มีอำนาจรับรองสิ่งพิมพ์ออกตามที่คณะกรรมการฯ มอบหมาย ในระยะเริ่มแรกนี้ คณะกรรมการฯ ได้ประกาศให้ สำนักงานพัฒนาธุรกรรมทางอิเล็กทรอนิกส์ (องค์การมหาชน) เป็นหน่วยงานรับรองสิ่งพิมพ์ออกด้วยแล้ว (ตามประกาศคณะกรรมการธุรกรรมทางอิเล็กทรอนิกส์ เรื่อง หน่วยงานรับรองสิ่งพิมพ์ออก พ.ศ. 2555)
  • หน่วยงานรับรองสิ่งพิมพ์ออก ทำหน้าที่อะไร

    ตอบ หน่วยงานรับรองสิ่งพิมพ์ออก ทำหน้าที่ตรวจสอบและรับรองระบบการพิมพ์ออกให้เป็นไปตามมาตรฐานขั้นต่ำในหมวดที่ 2 เรื่อง การรับรอง ของประกาศคณะกรรมการธุรกรรมทางอิเล็กทรอนิกส์ เรื่อง การรับรองสิ่งพิมพ์ออก พ.ศ. 2555

    ตัวอย่างเช่น หน่วยงาน A เป็นเจ้าของข้อมูลอิเล็กทรอนิกส์เรื่องใบเรียกเก็บเงิน แต่หน่วยงาน A ไม่ได้เป็นผู้จัดทำสิ่งพิมพ์ออกเอง โดยหน่วยงาน A ได้ให้หน่วยงาน B เป็นผู้จัดทำสิ่งพิมพ์ออกของข้อมูลอิเล็กทรอนิกส์ดังกล่าวให้ ดังนั้นหน่วยงาน A เข้าข่ายต้องแจ้งความประสงค์ไปยังหน่วยงานรับรองสิ่งพิมพ์ออกให้มารับรองระบบการพิมพ์ออก (โดยเป็นการรับรองตั้งแต่ระบบที่ใช้ในการนำเข้าข้อมูลอิเล็กทรอนิกส์ที่เป็นต้นฉบับของสิ่งพิมพ์ออก ไปจนถึงการจัดทำสิ่งพิมพ์ออกสำหรับใช้อ้างอิงข้อมูลของข้อมูลอิเล็กทรอนิกส์ เพื่อรับรองว่าสิ่งพิมพ์ออกนั้นมีความถูกต้องตรงกับข้อมูลอิเล็กทรอนิกส์ที่อยู่ในระบบ ซึ่งระบบที่จัดเก็บข้อมูลอิเล็กทรอนิกส์มีความเชื่อถือได้)
  • หากหน่วยงานต้องการจะให้หน่วยงานรับรองสิ่งพิมพ์ออก ทำการรับรองระบบการพิมพ์ออกของตน จะต้องทำอย่างไร

    ตอบ ผู้ที่ประสงค์จะให้หน่วยงานรับรองสิ่งพิมพ์ออกมารับรองระบบการพิมพ์ออกของตน ต้องแจ้ง ความประสงค์ไปยังหน่วยงานรับรองสิ่งพิมพ์ออก (ทั้งนี้ หลักเกณฑ์ของการรับรองระบบการพิมพ์ออก จะอยู่ในหมวด 2 เรื่อง หน่วยงานรับรองสิ่งพิมพ์ออก ของประกาศคณะกรรมการธุรกรรมทางอิเล็กทรอนิกส์ เรื่อง การรับรองสิ่งพิมพ์ออก พ.ศ. 2555)
    ภาพแสดงกระบวนการขอรับรองระบบสิ่งพิมพ์ออก
    ภาพที่ 3 กระบวนการขอรับรองระบบสิ่งพิมพ์ออก
  • การจัดทำสิ่งพิมพ์ออกในกรณีใด ที่กฎหมายให้ถือว่าได้มีการรับรองสิ่งพิมพ์ออก โดยหน่วยงานรับรองสิ่งพิมพ์ออกและมีผลใช้แทนต้นฉบับได้

    ตอบ หน่วยงานที่สามารถจัดทำสิ่งพิมพ์ออกและมีผลใช้แทนต้นฉบับได้ เป็นไปตามประกาศฯ ข้อ 4 ได้แก่

    • 1) ตามประกาศฯ ข้อ 4 (1) “เจ้าของข้อมูลอิเล็กทรอนิกส์ ผู้ควบคุมข้อมูลอิเล็กทรอนิกส์ หรือบุคคลภายใต้บังคับของเจ้าของข้อมูลอิเล็กทรอนิกส์หรือผู้ควบคุมข้อมูลอิเล็กทรอนิกส์ เป็นผู้จัดทำสิ่งพิมพ์ออกจากระบบการพิมพ์ออกที่อยู่ภายใต้การควบคุมดูแลของเจ้าของข้อมูลอิเล็กทรอนิกส์หรือผู้ควบคุมข้อมูลอิเล็กทรอนิกส์”

    • 2) ตามประกาศฯ ข้อ 4 (2) “หน่วยงานของรัฐที่มีอำนาจในการเก็บรักษาหรือควบคุมข้อมูลอิเล็กทรอนิกส์ของบุคคลอื่น หรือบุคคลภายใต้บังคับหน่วยงานของรัฐ เป็นผู้จัดทำสิ่งพิมพ์ออกจากระบบ การพิมพ์ออกที่อยู่ภายใต้การควบคุมดูแลของหน่วยงานของรัฐนั้น”

      ตัวอย่างเช่น หน่วยงาน ก เป็นหน่วยงานของรัฐที่มีอำนาจในการเก็บรักษาหรือควบคุมข้อมูลอิเล็กทรอนิกส์ ของบริษัทเอกชน หากหน่วยงาน ก เป็นผู้จัดทำสิ่งพิมพ์ออกข้อมูลอิเล็กทรอนิกส์ของบริษัทเอกชนที่อยู่ภายใต้การควบคุมของหน่วยงาน ก ถือว่าสิ่งพิมพ์ออกนั้นมีผลใช้แทนต้นฉบับได้

    • 3) ตามประกาศฯ ข้อ 4 (3) “หน่วยงานของรัฐที่มีอำนาจตามกฎหมายในการกำกับหรือควบคุมดูแล หรือหน่วยงานที่อยู่ภายใต้การกำกับหรือควบคุมดูแลของหน่วยงานของรัฐ เป็นผู้จัดทำสิ่งพิมพ์ออกจากระบบการพิมพ์ออก ที่มีมาตรฐานที่เทียบเท่าหรือมีความเหมาะสมกว่าหลักเกณฑ์และวิธีการที่กำหนดในประกาศนี้”

      ตัวอย่างเช่น หน่วยงาน ก เป็นหน่วยงานของรัฐที่มีหน้าที่กำกับดูแลหน่วยงาน ข, ค และ ง โดยหน่วยงาน ก ได้มีการออกมาตรฐานที่เทียบเท่าหรือมีความเหมาะสมกว่าหลักเกณฑ์และวิธีการที่กำหนด ในประกาศคณะกรรมการธุรกรรมทางอิเล็กทรอนิกส์ เรื่อง การรับรองสิ่งพิมพ์ออก พ.ศ. 2555 เพื่อให้หน่วยงานที่อยู่ในการกำกับดูแล ได้ปฏิบัติตามในเรื่องการทำสิ่งพิมพ์ออกที่กำหนดไว้เฉพาะเรื่องนั้นๆ เป็นต้น
  • ปัจจุบันมีหน่วยงานใด เป็นหน่วยงานรับรองสิ่งสิ่งพิมพ์ออก แล้วบ้าง

    ตอบ ปัจจุบันมีหน่วยงานรับรองสิ่งพิมพ์ออกแล้ว คือ 1) คณะกรรมการธุรกรรมทางอิเล็กทรอนิกส์ และ 2) สำนักงานพัฒนาธุรกรรมทางอิเล็กทรอนิกส์ (องค์การมหาชน) ซึ่งเป็นไปตามประกาศคณะกรรมการธุรกรรมทางอิเล็กทรอนิกส์ เรื่อง หน่วยงานรับรองสิ่งพิมพ์ออก พ.ศ. 2555

  • หากมีหน่วยงานประสงค์จะทำหน้าที่เป็นผู้ให้การรับรองสิ่งพิมพ์ออก จะต้องทำอย่างไร

    ตอบ ผู้ที่ประสงค์จะเป็นหน่วยงานที่รับรองสิ่งพิมพ์ออก จะต้องแจ้งความประสงค์พร้อมยื่นเอกสารหลักฐานต่อคณะกรรมการธุรกรรมทางอิเล็กทรอนิกส์หรือหน่วยงานที่คณะกรรมการฯ มอบหมาย (สามารถดูรายละเอียดได้ที่ หมวด 1 เรื่อง หน่วยงานรับรองสิ่งพิมพ์ออก ของประกาศคณะกรรมการธุรกรรมทางอิเล็กทรอนิกส์ เรื่อง การรับรองสิ่งพิมพ์ออก พ.ศ. 2555)

ผู้เขียน : กลุ่มงานกำกับฯ เขียนวันที่ : 18-09-2556